آواشناسی چیست؟

زبان شناسی یکی از علوم تجربی می باشد، زیرا ماده ی مورد مطالعه ی آن یعنی زبان، قابل درک و تجربه بوسیله ی حواس است. در بین رشته های گوناگون زبان شناسی، آواشناسی بیش از همه جنبه ی تجربی دارد. زیرا زمینه ی کار آن مطالعه و توصیف صداهای زبان است، یعنی پدیده هائی که وجود خارجی محسوس دارند.بررسی و مطالعه ی علمی صداهای زبان را می توان از ۳ دیدگاه کاملا متمایز انجام داد:

۱) آواشناسی تولیدی : یعنی بررسی و مطالعه آن دسته از حرکات و فعالیت های دستگاه گفتار که منجر به پدید آمدن صداهای زبان می شود. اندام های گفتار و چگونگی کارکرد آنهاو نیز مکانیسم های سازنده ی صداها موضوع بحث این شاخه از آواشناسی را تشکیل می دهند.

۲) آواشناسی صوت شناختی : حرکات و فعالیت های اندام های صوتی برای تولید صداهای زبان به شکل امواج صوتی جلوه گر می شوند. چگونگی پیدایش این امواج، صفات فیزیکی آنها و  نحوه ی انتقال آنها از منبع تولید کننده به منبع گیرنده موضوع بحث این شاخه از آواشناسی است.

۳) آواشناسی شنیداری : یعنی بررسی و مطالعه ی آن دسته از فعالیت های دستگاه شنوائی که منجر به دریافت و درک صداهای زبان می گردد.

بررسی و مطالعه ی هر یک از این ۳ جنبه ی متفاوت یعنی تولید، خصوصیات فیزیکی، دریافت و درک صداهای زبان در آزمایشگاه از طریق ابزارهای مکانیکی، آواشناسی آزمایشگاهی گویند. آواشناسی تولیدی از دیرباز مورد توجه پژوهشگران زبان قرار داشته است و هنوز هم با همه ی پیشرفت هائی که در زمینه ی لوازم آزمایشگاهی به دست آمده از اهمیت آن کاسته نشده است.

منبع: آواشناسی زبان فارسی(ثمره)